Wymagania edukacyjne z języka polskiego BRANŻOWA SZKOŁA I STOPNIA

Nazwa programu - Krystyna Brząkalik „To się czyta! Program nauczania języka polskiego dla
szkoły branżowej I stopnia”
Podręcznik – „ To się czyta! Podręcznik do języka polskiego dla  branżowej szkoły pierwszego stopnia”

Lektura obowiązkowa: 
1) , fragmenty: ; 
2) Jan Parandowski, , cz. I  
3) Homer,  (fragmenty); 
4) Sofokles, ; 
5) ; 
6)  (fragmenty); 
7)  (fragmenty); 
8) Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym:  IX ks. I,  V ks. II; 
9) wybrane wiersze: Mikołaj Sęp-Szarzyński, Jan Andrzej Morsztyn;  
10) Molier, ; 
11) Ignacy Krasicki, , wybrane satyry; 
12) Adam Mickiewicz, , wybrane ballady, wybrane wiersze; 
13) Juliusz Słowacki, wybrane wiersze; 
14) Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze; 
15) Henryk Sienkiewicz, ;  
16) Władysław Stanisław Reymont,  (tom I - ); 
17) wybrane wiersze następujących poetów: Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff , Julian Tuwim, Jan Lechoń, Maria Pawlikowska--Jasnorzewska, Kazimiera Iłłakowiczówna, Julian Przyboś, Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy,  Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert,  Czesław Miłosz;
18) Tadeusz Borowski, ; 
19) Hanna Krall, ;  
20) Sławomir Mrożek, ; 
21) Marek Nowakowski,   (z tomu ); 
22) Olga Tokarczuk,  (z tomu ); 

Lektura uzupełniająca do wyboru przez nauczyciela. 
 
Cele kształcenia - wymagania ogólne 

 I.	Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Rozwijanie dojrzałości intelektualnej, emocjonalnej i moralnej uczniów. 
2. Rozumienie konieczności zachowania i rozwoju literatury i kultury w życiu jednostki oraz społeczeństwa. 
3. Rozwijanie umiejętności rozróżniania kultury wysokiej i niskiej, elitarnej i popularnej. 
4. Kształcenie świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na poziomie dosłownym i przenośnym. 
5. Kształcenie umiejętności rozumienia roli mediów oraz ich wpływu na zachowania i postawy ludzi, a także właściwego korzystania z nich. 
6. Rozwijanie wrażliwości estetycznej oraz kształtowanie potrzeby uczestnictwa w kulturze poprzez udział w wydarzeniach kulturalnych. 
7. Wspieranie uczniów w budowaniu własnego systemu wartości na fundamencie prawdy, dobra i piękna oraz szacunku dla człowieka. 
 II.	Kształcenie językowe.
 
1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy na temat wybranych zagadnień z zakresu kształcenia językowego. 
2. Doskonalenie umiejętności komunikowania się (słuchania, czytania, mówienia i pisania) oraz stosownego wykorzystania języka w różnych sytuacjach komunikacyjnych. 
3. Uwrażliwianie na piękno mowy ojczystej, rozwijanie kultury językowej i umiejętności posługiwania się poprawną polszczyzną. 
4. Doskonalenie umiejętności poprawnego mówienia oraz pisania zgodnego z zasadami ortofonii oraz pisowni polskiej. 
 III.	Tworzenie wypowiedzi.

1. Doskonalenie umiejętności wyrażania własnych sądów i udziału w dyskusji. 
2. Wykorzystanie kompetencji językowych w wypowiedziach ustnych i pisemnych. 
3. Rozwijanie umiejętności stosowania podstawowych zasad retoryki, w szczególności argumentowania, oraz rozpoznawania manipulacji językowej. 
 IV.	Samokształcenie.
 
1. Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji, w tym zasobów cyfrowych, oceny ich rzetelności, wiarygodności i poprawności merytorycznej. 
2. Kształcenie nawyków systematycznego uczenia się, porządkowania zdobytej wiedzy i jej pogłębiania. 
3. Wyrabianie nawyku samodzielnej lektury. 
4. Rozwijanie uzdolnień i zainteresowań poprzez udział w różnych formach aktywności. 
5. Umacnianie postawy poszanowania dla cudzej własności intelektualnej. 
6. Rozwijanie umiejętności efektywnego posługiwania się technologią informacyjną w poszukiwaniu, porządkowaniu i wykorzystywaniu pozyskanych informacji. 
Treści nauczania - wymagania szczegółowe 

Na III etapie edukacyjnym w branżowej szkole I stopnia obowiązuje: utrwalanie, poszerzanie i doskonalenie wiadomości i umiejętności nabytych w szkole podstawowej. 
 I.	Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich. Uczeń: 
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, poznaje okresy literackie (starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945-1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.); 
2) rozróżnia gatunki epickie, liryczne, dramatyczne, w tym: gatunki poznane w szkole podstawowej oraz epos, tragedię antyczną, a także odmiany powieści i dramatu, rozpoznaje podstawowe cechy gatunkowe czytanych utworów literackich; 
3) rozpoznaje problematykę poznanych tekstów oraz jej związek ze zjawiskami społecznymi i historycznymi; 
4) rozpoznaje w utworze elementy świata przedstawionego (fabuła, bohaterowie, akcja, wątek, motyw), narrację, sytuację liryczną; 
5) przedstawia odczytanie utworu w kontekście własnych doświadczeń; 
6) określa w poznawanych utworach problematykę egzystencjalną i poddaje ją refleksji; 
7) rozpoznaje obecne w utworach literackich wartości uniwersalne i narodowe, określa ich rolę i związek z problematyką utworu oraz znaczenie dla budowania własnego systemu wartości. 
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń: 
1) wyszukuje i przetwarza informacje z tekstów, np. publicystycznych, popularnonaukowych; 
2) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, rozumie ich odmienny język; 
3) odróżnia dzieła kultury wysokiej od tekstów kultury popularnej; 
4) rozpoznaje specyfikę tekstów informacyjnych, publicystycznych, reklamowych; wśród tekstów prasowych rozróżnia wiadomość i komentarz; 
5) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio, porządkuje je, określa ich funkcję w przekazie; 
6) odróżnia informacje od opinii; 
7) określa temat i główną myśl tekstu. 
 II.	Kształcenie językowe.

1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń: 
1) określa formy fleksyjne odmiennych części mowy i ich funkcje w tekście; 
2) rozpoznaje w tekstach nieodmienne części mowy i określa ich funkcje znaczeniowe i składniowe; 
3) rozumie rolę budowy słowotwórczej wyrazów i określa znaczenie różnych konstrukcji słowotwórczych w tekście; 
4) określa funkcje zdań pojedynczych i różnego typu zdań złożonych w tekstach; 
5) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w tworzeniu własnych wypowiedzi. 
2. Zróżnicowanie języka. Uczeń: 
1) rozróżnia style funkcjonalne polszczyzny oraz rozumie potrzebę funkcjonalnego ich stosowania; 
2) rozpoznaje rodzaje stylizacji (archaizacja, dialektyzacja, kolokwializacja, stylizacja środowiskowa) oraz określa ich funkcje w tekście; 
3) odróżnia słownictwo neutralne od słownictwa o zabarwieniu emocjonalnym, oficjalne od potocznego. 
3. Komunikacja językowa i kultura języka. Uczeń: 
1) rozumie pojęcie znaku językowego oraz języka jako systemu znaków; rozróżnia typy znaków i określa ich funkcje w tekście; 
2) zna pojęcie aktu komunikacji językowej oraz jego składowe (komunikat, nadawca, odbiorca, kod, kontekst, kontakt); 
3) posługuje się różnymi odmianami polszczyzny w zależności od sytuacji komunikacyjnej; 
4) stosuje zasady etyki wypowiedzi; wartościuje wypowiedzi językowe, wykorzystując kryteria, np. prawda - fałsz, poprawność - niepoprawność; 
5) stosuje zasady etykiety językowej w wypowiedziach ustnych i pisemnych odpowiednie do sytuacji; 
6) charakteryzuje zmiany w komunikacji językowej związane z rozwojem jej form (np. komunikacji internetowej). 
4. Ortografia i interpunkcja. Uczeń wykorzystuje wiedzę o zasadach pisowni oraz interpunkcji w tworzonych przez siebie tekstach. 
 III.	Tworzenie wypowiedzi.

1. Elementy retoryki. Uczeń: 
1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej; 
2) rozróżnia typy argumentów; 
3) rozumie, na czym polega logika i konsekwencja toku rozumowania w wypowiedziach argumentacyjnych; 
4) odróżnia dyskusję od sporu i kłótni. 
2. Mówienie i pisanie. Uczeń: 
1) buduje wypowiedzi w sposób świadomy, ze znajomością ich funkcji językowej, z uwzględnieniem celu i adresata, z zachowaniem zasad retoryki; 
2) reaguje na przejawy agresji językowej, np. prosząc o rozwinięcie lub uzasadnienie stanowiska; 
3) zgodnie z normami formułuje pytania, odpowiedzi, oceny, redaguje informacje, uzasadnienia, komentarze, głos w dyskusji; 
4) tworzy formy użytkowe, np. CV, podanie, wniosek, protokół, opinię, zażalenie; 
5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach: opis, charakterystyka, rozprawka, definicja, hasło encyklopedyczne, notatka syntetyzująca, referat; 
6) tworzy plan własnej wypowiedzi; 
7) tworzy wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję i układ graficzny oraz zasady spójności tekstu; 
8) stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej w tworzeniu własnego tekstu; 
9) wygłasza mowę, z uwzględnieniem środków pozajęzykowych. 
 IV.	Samokształcenie. Uczeń:

1) dokonuje krytycznej selekcji informacji; 
2) wykorzystuje mulitmedialne źródła informacji; rozwija umiejętność oceny przekazywanych przez nie informacji; 
3) posługuje się słownikami różnego typu; 
4) gromadzi i przetwarza informacje; 
 5)	korzysta z zasobów multimedialnych, np. z: bibliotek, słowników on-line, wydawnictw e-book, autorskich stron intenetowych twórców; dokonuje wyboru źródeł internetowych, uwzględniając kryterium poprawności rzeczowej oraz krytycznie ocenia ich zawartość.

Proponowane kryteria oceny uczniów
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:
– opanował wiedzę i umiejętności wskazane w podstawie programowej w stopniu celującym,
– wypowiada się pewnie i poprawnie na wskazane tematy,
– samodzielnie rozwiązuje problemy i ćwiczenia o dużym stopniu trudności,
– czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie,
– potrafi analizować i interpretować teksty w sposób pogłębiony i wnikliwy,
– wskazuje dosłowne i ukryte sensy w tekstach kultury,
– wyróżnia poruszane w tekstach problemy oraz zawarte w nich wartości humanistyczne (ogólnoludzkie),
posługując się terminologią, której opanowanie zakłada podstawa programowa,
– bierze udział w dyskusjach i debatach klasowych, przygotowuje i prezentuje wystąpienia ustne,
np. przemówienia, prezentacje, inscenizacje, gry symulacyjne,
– uważnie słucha sądów i opinii innych,
– posługuje się bogatym i różnorodnym słownictwem oraz poprawnym językiem – zarówno w mowie,
jak i w piśmie,
– aktywnie uczestniczy w lekcjach i podejmuje dodatkowe aktywności pozalekcyjne,
– tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, poprawne pod względem
kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym,
– posługuje się poprawną polszczyzną w różnych sytuacjach komunikacyjnych, stosuje zasady etyki
wypowiedzi,
– potrafi zdobywać, selekcjonować i krytycznie oceniać informacje, zawarte w różnych formach
przekazu, w tym w przekazach medialnych i komunikacji internetowej,
– klasyfikuje wszystkie części mowy, określa ich formę fleksyjną oraz funkcje składniowe,
– dokonuje analizy logicznej i gramatycznej oraz analizy słowotwórczej wyrazów.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:
– opanował wiedzę i umiejętności wskazane w podstawie programowej,
– zna treść i problematykę lektur obowiązkowych i uzupełniających,
– samodzielnie rozwiązuje problemy i wykonuje zadania i ćwiczenia,
– czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w programie, potrafi analizować
i interpretować teksty, posługując się terminologią, której opanowania zakłada podstawa
programowa,
– posługuje się bogatym i różnorodnym słownictwem oraz poprawnym językiem – zarówno w
mowie, jak i w piśmie,
– formułuje własne opinie, posługuje się odpowiednio dobranymi argumentami i konfrontuje je z
innymi poglądami,
– aktywnie uczestniczy w lekcjach; sprawnie współpracuje w grupie, wykonując zadania
wspólnie z innymi,
– tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, poprawne pod względem
kompozycji, spójności wypowiedzi, językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym,
– posługuje się poprawną polszczyzną w różnych sytuacjach komunikacyjnych, stosuje zasady
etyki wypowiedzi,
– potrafi zdobywać, selekcjonować i krytycznie oceniać informacje, zawarte w różnych formach
przekazu, w tym w przekazach medialnych i komunikacji internetowej.
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:
– w większości opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
– samodzielnie rozwiązuje zadania o średnim stopniu trudności, a z pomocą nauczyciela –
zadania trudne,
– czyta ze zrozumieniem teksty kultury przewidziane w podstawie programowej,
– podejmuje próby samodzielnej interpretacji różnych utworów,
– w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia niewiele błędów językowych, ortograficznych i
stylistycznych,
– tworzy wypowiedzi pisemne zgodnie z wyznacznikami gatunkowymi, poprawne pod
względem kompozycji, spójności wypowiedzi,
– posługuje się poprawną polszczyzną w różnych sytuacjach komunikacyjnych,
– zna zasady etyki wypowiedzi,
– aktywnie uczestniczy w lekcjach, wypowiada się na różne tematy w trakcie zajęć; formułuje
własne opinie i konfrontuje je z innymi poglądami,
– wykonuje prace domowe, również nieobowiązkowe.
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:
– częściowo opanował umiejętności zapisane w podstawie programowej,
– zna treść i problematykę większości lektur obowiązkowych,
– rzadko podejmuje próby interpretacji tekstów, w tym pozaliterackich tekstów kultury,
– samodzielnie wykonuje tylko zadania łatwe; trudniejsze problemy i ćwiczenia rozwiązuje przy
pomocy nauczyciela,
– w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia błędy językowe, ortograficzne i stylistyczne,
– wypowiada się krótko, stosuje ograniczony zasób słownictwa, ale wypowiedź jest na ogół
uporządkowana,
– z trudnością dostosowuje środki językowe do różnych sytuacji komunikacyjnych, niekiedy
popełnia rażące błędy językowe zakłócające komunikację,
– rzadko aktywnie uczestniczy w lekcjach,
– wykonuje obowiązkowe prace domowe, ale popełnia w nich błędy.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:
– opanował w niewielkim stopniu umiejętności zapisane w podstawie programowej,
– pobieżnie zna treść i problematykę obowiązkowych lektur,
- podejmuje próby odszukania i porządkowania informacji w tekście z pomocą nauczyciela; nie
próbuje samodzielnie interpretować tekstów kultury,
– w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia znaczące błędy językowe, ortograficzne
i stylistyczne,
– posługuje się ograniczonym zasobem słownictwa, nie buduje spójnych wypowiedzi w wielu
formach wskazanych w podstawie programowej,
– nie wykazuje aktywności w trakcie lekcji,
– większość zadań, nawet łatwych, wykonuje jedynie przy pomocy nauczyciela.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który:
– nie opanował umiejętności wskazanych w podstawie programowej,
– nie zna treści i problematyki obowiązkowych lektur,
– nie podejmuje prób odszukania i porządkowania informacji w tekście nawet z pomocą
nauczyciela,
– w wypowiedziach ustnych i pisemnych popełnia znaczące błędy językowe, ortograficzne i
stylistyczne,
– posługuje się ograniczonym zasobem słownictwa, nie buduje spójnych wypowiedzi w formach
wskazanych w podstawie programowej,
– nie ma wiedzy o języku wymaganej w podstawie programowej,
– nie wykazuje aktywności w trakcie lekcji,
– nie wykonuje zadań i ćwiczeń, również zadań domowych.

Przyporządkowanie uzyskanych przez ucznia punktów ocenom szkolnym jest następujące:
• 0% p &lt; 30% – niedostateczny
• 30% p &lt; 50% – dopuszczający
• 50% p &lt; 75% – dostateczny
• 75% p &lt; 90% – dobry
• 90% p &lt; 100% – bardzo dobry
• 100% ogółu punktów – celujący
Według tej skali procentowej ocenianie będą: sprawdziany, testy, kartkówki, wypracowania.